• Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Glas versus Kristal

Wat is glas?
Glas is een mengeling van zand en metaaloxides die op een extreem hoge temperatuur worden gesmolten tot een dikke, geleiachtige substantie die dan gevormd en afgekoeld wordt.

silicaOngeveer 70% van het mengsel is zand. De exacte samenstelling bepaalt de hardheid, de glans en de kleur van het glas en is dikwijls een professioneel geheim. Het meeste glas behoort tot één van de volgende types: soda-kalk, potassium-kalk of potassium-lood. In Bohemen mengt men vooral potassium-kalk, getrokken uit beukenasse. Dit 'bos-glas' of 'Boheems glas' zoals het vroeger werd genoemd, is gezuiverd over de jaren. De nood aan hout als een basiscomponent voor glas verklaart waarom vroegere glasmakers in bosrijke gebieden in het binnenland woonden; de bossen boden zowel genoeg ruw materiaal voor de glasbasis, als voldoende brandstof voor de stenen of lemen ovens. Als de bomen uitgeput raakten verhuisden de glasmakers naar nieuwe bosrijke streken. Zelfs nu zijn vele glasfabrieken gevestigd in bosrijke omgevingen alhoewel het beukenasse vervangen is door chemische stoffen en houtbrandstof door gas of elektriciteit.

De Venetianen, wiens soda-kalk mengsel het filteren van het asse van zeeplanten vereist, vervaardigden een dun glas dat veel gemakkelijker te smelten en te manipuleren is en wat niet zo vlug hard wordt als Boheems glas.De Venetiaanse glasmakers gebruiken zand van de Porivier, terwijl die in Bohemen hun zand uit bovenliggende kwartslagen halen. Een belangrijk voordeel in de ontwikkeling van het glasindustrie in Slowakije en Bohemen was de overvloed aan zand. Veel van het zand wordt gehaald uit een grote put in Strelec, bij Jicin in het noorden van Bohemen. Het ondergaat een reeks zuiveringsprocessen om het vrij te maken van ongewenste onzuiverheden zoals ijzer. Als men ijzerdeeltjes in het mengsel laat geeft dat een groene schijn aan het glas. Vroegere glasmakers verwijderden het ijzer niet, vandaar dat flessen die in archeologische putten werden gevonden dikwijls groen leken.furnace

Perfect puur glas is niet nodig voor vensterglas of spiegels, daarom filtert men daar het ijzer niet helemaal uit. Als u naar de hoek van een spiegel kijkt of naar een vensterglas zal u de groene schijn zeker waarnemen.

Glas versus kristal
De benaming 'glas' of 'kristal' voor glaswerk verschilt van land tot land.

Volgens de juiste betekenis van het woord betekent kristal: 'steen dat doorzichtig is als ijs' of 'doorschijnend glas van zeer hoge kwaliteit'. In onze Westerse landen betekent 'kristal' de aanwezigheid van lood in het glas. Onder de regels van de Europese Gemeenschap wordt glaswerk dat minder dan 4% loodoxide bevat 'glas' genoemd; dat wat meer dan 10% lood bevat wordt 'kristal' genoemd en als het meer dan 30% lood bevat is het 'hoog loodkristal'. De Waterford Company in Ierland maakt glas met een loodgehalte van ongeveer 32%, het Franse Baccarat kristal bevat ongeveer 34% lood. In de Verenigde Staten moet glas tenminste 1% lood bevatten om als kristal gekwalificeerd te worden. De Tsjechen en de Slovaken houden zich meer aan de juiste betekenis van het woord. De term 'kristal' kan gebruikt worden voor elk fijn, hoge kwaliteitsglas. Loodkristal bevat tenminste 24% lood. Het woord 'kristal' komt uit het Griekse 'krystallos' wat 'zuiver ijs' betekent. Zij noemden rotskristal 'krystallos'. Omdat rotskristal zeldzaam was, waren handelaars op zoek naar een vervangmiddel en glas bood de beste oplossing. In de 15de eeuw gebruikten de Venetianen de term 'kristal' om alles wat leek op rotskristal, ongeacht de samenstelling, te definiëren.

In de 18de eeuw echter ontdekten de Engelsen de toevoeging van loodoxide bij het glas om een duidelijk verschil te bekomen in klaarheid en schittering. De aanwezigheid van lood draagt ook bij tot het weekmaken van het glas, tot het makkelijker bewerken voor het snijden en het slijpen. Lood geeft ook gewicht aan het glas en breekt het licht zodat de stralen van het licht dat erdoor schijnt versplinterd wordt in de kleuren van de regenboog. Zij die in kristallen bollen kijken verkiezen een hoog loodgehalte, 30% en meer, om hun bollen meer diepte te geven en een breder spel van licht te bekomen.
Het glas dat gebruikt wordt om kleine figuurtjes te maken heeft een loodgehalte tot 49 % om het maximaal te kunnen bewerken. Een variatie op kristal is kristallijn. Dit is wat Tsjechen en Slovaken bedoelen met kristal dat minder dan 24% lood bevat, maar met een hoger percentage aan bariumoxide om de gewenste straalbrekingkwaliteiten te bekomen.

Het verschil tussen glas en kristal is inderdaad zichtbaar voor het oog, u kan het bijvoorbeeld zien als een kristallen luchter het kleurenspectrum door de kamer laat glijden. Hoe hoger het loodgehalte, hoog groter de schittering. Een perfect geslepen vaas met een hoog loodgehalte lijkt op een geslepen diamant.